Փաշինյան–Պուտին հեռախոսազրույցից հետո Հայաստանը կանգնած է նոր ընտրության առաջ

MediaTime.am-ը գրում է.

Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի վերջին հեռախոսազրույցը շարունակում է ակտիվ քննարկվել ռուսական քաղաքական և վերլուծական մամուլում։

Եթե պաշտոնական հաղորդագրություններում շեշտը դրվել էր տնտեսական համագործակցության, երկկողմ հարաբերությունների և հայկական ապրանքների նկատմամբ կիրառվող սահմանափակումների վրա, ապա ռուս փորձագետներն ու մի շարք լրատվամիջոցներ պնդում են, որ այդ խոսակցության իրական քաղաքական նշանակությունը շատ ավելի լայն է։

Մասնավորապես, ռուսական EADaily, «Коммерсантъ», Interfax և մի շարք այլ լրատվամիջոցներ վերջին օրերին հրապարակված հոդվածներում փորձում են պատասխանել մեկ հարցի՝ արդյո՞ք Հայաստանը մոտենում է արտաքին քաղաքական այնպիսի փուլին, երբ ստիպված կլինի ավելի հստակ ձևակերպել իր ռազմավարական առաջնահերթությունները։

Հեռախոսազրույցը՝ տնտեսական թեմայից ավելի լայն համատեքստում

Պաշտոնական տեղեկատվության համաձայն՝ Փաշինյանն ու Պուտինը քննարկել են երկկողմ հարաբերություններին վերաբերող հարցեր, այդ թվում՝ հայկական արտահանողների առջև ծառացած խնդիրները։ Վերջին ամիսներին ռուսական շուկայում սահմանափակումների են բախվել Հայաստանից արտահանվող մի շարք ապրանքներ, ինչի կապակցությամբ Երևանը բարձրաձայնել է իր մտահոգությունները։

Սակայն ռուսական վերլուծաբանների մի մասը համոզված է, որ տնտեսական օրակարգը այս դեպքում ընդամենը արտաքին շերտն է։ Նրանց կարծիքով՝ Մոսկվայի համար ոչ պակաս կարևոր է հասկանալ, թե ինչ ուղղությամբ է զարգանալու Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը առաջիկա տարիներին։

Ի՞նչ «նոր ընտրության» մասին է գրում ռուսական մամուլը

Վերջին ամիսներին Ռուսաստանում հաճախ է քննարկվում այն հարցը, թե որքանով կարող է Հայաստանը միաժամանակ խորացնել հարաբերությունները Եվրամիության հետ և պահպանել ներկայիս ինտեգրացիոն ձևաչափը Եվրասիական տնտեսական միությունում։

Ռուսական Interfax գործակալությունը, անդրադառնալով Նիկոլ Փաշինյանի վերջին հայտարարություններին, նշում է, որ Հայաստանի վարչապետն այս պահին չի ցանկանում երկիրը դնել «ԵԱՏՄ, թե Եվրամիություն» ընտրության առաջ։ Միաժամանակ ռուս մեկնաբանները նկատում են, որ եվրոպական ուղղությամբ Երևանի ակտիվությունը շարունակվում է, ինչը Մոսկվայում ուշադիր հետևելու առիթ է տալիս։

Իսկ EADaily-ի հրապարակումներում ավելի կոշտ գնահատականներ են հնչում։ Հեղինակները ենթադրում են, որ հայ-ռուսական հարաբերություններում սկսվել է նոր փուլ, որտեղ հիմնական հարցը տնտեսական վեճերը չեն, այլ Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքավորումը։

Ինչու է Մոսկվան ուշադրությամբ հետևում Երևանի քայլերին

Ռուս փորձագետների գնահատմամբ՝ Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը վերջին տարիներին զգալի փոփոխությունների է ենթարկվել։ Երևանը զարգացնում է համագործակցությունը Եվրամիության, ԱՄՆ-ի և այլ արևմտյան գործընկերների հետ, ակտիվացնում է միջազգային շփումները և հայտարարում է արտաքին քաղաքականության դիվերսիֆիկացման մասին։

Միևնույն ժամանակ Հայաստանը շարունակում է մնալ ԵԱՏՄ անդամ և տնտեսական առումով զգալի կապեր ունի Ռուսաստանի հետ։ Ռուսական մամուլի մի մասը հենց այս երկակի իրավիճակն է համարում առաջիկա տարիների գլխավոր ինտրիգը։

Տնտեսական ճնշո՞ւմ, թե՞ տեխնիկական խնդիր

Հայկական ապրանքների նկատմամբ սահմանափակումները նույնպես դարձել են քննարկումների թեմա։ Երևանը դրանք ներկայացնում է որպես խնդիր, որը պետք է լուծվի ԵԱՏՄ ընդհանուր կանոնների շրջանակում։

Ռուսական վերլուծաբանների մի մասը, սակայն, չի բացառում, որ նման տնտեսական քայլերը կարող են նաև քաղաքական ազդակ լինել՝ հիշեցնելով Հայաստանի համար ռուսական շուկայի կարևորության մասին։

Պաշտոնական Մոսկվան նման մեկնաբանությունները չի հաստատել և սահմանափակումները շարունակում է բացատրել տեխնիկական ու վերահսկողական պահանջներով։

Ի՞նչ կարող է փոխվել

Ռուսական մամուլի գնահատականները դեռևս չեն նշանակում, որ Հայաստանը կանգնած է անհապաղ աշխարհաքաղաքական ընտրության առաջ։ Սակայն դրանք արտացոլում են այն ընկալումը, որն այսօր ձևավորվում է ռուսական քաղաքական շրջանակներում։

Փաշինյան–Պուտին հեռախոսազրույցը, ամենայն հավանականությամբ, չի դառնա հայ-ռուսական հարաբերությունների շրջադարձային կետը։ Այնուամենայնիվ, այն ցույց տվեց, որ երկու երկրների միջև կուտակված խնդիրները վաղուց դուրս են եկել միայն տնտեսական օրակարգի սահմաններից։

Այսօր հիմնական հարցը ոչ այնքան այն է, թե կպահպանվեն արդյոք Հայաստանի և Ռուսաստանի հարաբերությունները, որքան այն, թե ինչ ձևաչափով դրանք կզարգանան այն պայմաններում, երբ Երևանը փորձում է ընդլայնել իր միջազգային գործընկերների շրջանակը, իսկ Մոսկվան շարունակում է Հայաստանը դիտարկել որպես կարևոր գործընկեր Հարավային Կովկասում։

Ակնհայտ է, որ ռուսական մամուլը հենց այս համատեքստում է մեկնաբանում Փաշինյան–Պուտին վերջին հեռախոսազրույցը՝ այն դիտարկելով ոչ միայն որպես ընթացիկ խնդիրների քննարկում, այլև որպես ազդակ, որ հայ-ռուսական հարաբերություններում սկսվում է նոր քաղաքական փուլ։

MediaTime.am/վերլուծական