Ճանաչենք մեր հերոսներին. «Եղբորս շիրիմին խոստացա, որ պետք է շարունակեմ իր փոխարեն ծառայությունը՝ կրեմ զինվորականի համազգեստ». Ալիսա Մելքոնյան
Նա կորցրել էր եղբորը, բայց չէր կորցրել ապրելու և պայքարելու կամքը։ Եղբոր շիրիմի առաջ տված խոստումը դարձրել էր իր կյանքի առաքելությունը։ Հագել էր զինվորական համազգեստը, մեկնել սահման, պատերազմում վիրավորվել, ամիսներ շարունակ պայքարել կրկին քայլելու համար և վերադարձել մարտական դիրքեր։ Բայց 2022 թվականի սեպտեմբերի 13-ին հայրենիքի պաշտպանության ճանապարհին ընդհատվեց նաև նրա կյանքը։
42-ամյա Ալիսա Մելքոնյանի ճակատագիրը հայ կնոջ տոկունության, անհավանական կամքի և հայրենիքի հանդեպ անսահման սիրո պատմություն է։ Պատմություն, որի յուրաքանչյուր էջում կա կորուստ, ցավ, պայքար և մի երդքում, որից նա այդպես էլ չհրաժարվեց։»2016 թվականի Ապրիլյան պատերազմում զոհվել էր նրա եղբայրը՝ Գագիկ Մելքոնյանը։ Վեց տարի անց՝ 2022 թվականի սեպտեմբերյան ադրբեջանական ագրեսիայի ժամանակ, զոհվեց նաև քույրը՝ Ալիսան։«Եղբայրս մասնակցել է Ապրիլյան պատերազմին։ Կյանքը նվիրաբերեց հայրենիքին։ Նրա շիրիմին խոստացա, որ ես պետք է շարունակեմ իր փոխարեն ծառայությունը, ես պիտի կրեմ զինվորականի համազգեստ»։Այդ խոսքերը Ալիսան արտասանել էր «Հայկական ժամանակի» հետ զրույցում՝ պատմելով, թե ինչու է որոշել զինվորական դառնալ։«Նա կարող էր ընտրել բոլորովին այլ ճանապարհ։ Կարող էր շարունակել սովորական կյանքը, աշխատել, ապրել ընտանիքի կողքին և եղբոր հիշատակը պահել իր սրտում։Բայց նրա համար եղբոր հիշատակը դարձավ նաև պատասխանատվություն։ Նա ուզում էր ոչ միայն հիշել Գագիկին, այլև շարունակել նրա ծառայությունը հայրենիքին։Եղբայրը զոհվել էր սահմանը պաշտպանելիս, իսկ քույրը որոշել էր կանգնել նույն հայրենիքի պաշտպանության դիրքերում:»««Առյուծիկ». այդպես էին անվանում անվախ Ալիսային
Ալիսա Մելքոնյանը ծնվել և մեծացել էր Գեղարքունիքի մարզի Մարտունի համայնքում։ Նրա բնավորության ամենարտահայտիչ հատկանիշներից մեկը համարձակությունն էր։Ինքը պատմում էր, որ քաջությունն իր մեջ ձևավորվել է դեռ մանկությունից։ Հենց այդ պատճառով էլ նրան տվել էին «Առյուծիկ» մականունը։Այդ փոքրիկ ու ջերմ անվան հետևում թաքնված էր մեծ կամքի տեր կին, որը պատրաստ էր դիմակայել դժվարություններին և երբեք չնահանջել իր համոզմունքներից։»2018 թվականի մայիսի 23-ին Ալիսան պաշտոնապես ծառայության անցավ հայոց բանակում։
Զինվորական կյանքը սկզբում հեշտ չէր։ Նոր կարգապահություն, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածություն, խիստ պայմաններ և մեծ պատասխանատվություն։ Բայց ամեն անգամ, երբ դժվարություններ էին առաջանում, նա հիշում էր եղբոր շիրիմի մոտ տված երդումը։Այդ խոստումն էր նրան ուժ տալիս շարունակելու ճանապարհը, որը ժամանակին ընտրել էր իր եղբայրը։Սկզբնական դժվարությունները չկոտրեցին Ալիսայի կամքը։ Աստիճանաբար ծառայությունը դարձավ նրա կյանքի անբաժան մասը։Պատերազմում վիրավորվեց, բայց նույնիսկ ծանր վերքերն անկարող եղան կանգնեցնել նրան»2020 թվականին, երբ սկսվեց 44-օրյա Արցախյան պատերազմը, Ալիսա Մելքոնյանն արդեն զինվորական էր։ Նա մասնակցեց մարտական գործողություններին և սեփական աչքերով տեսավ պատերազմի ամենածանր իրականությունը։
Պատերազմի ընթացքում Ալիսան վիրավորվեց։
Վիրավորումն այնքան լուրջ էր, որ նա երեք ամիս ստիպված եղավ բուժվել հոսպիտալում։ Նրա առջև կանգնած էր ծանր փորձություն՝ վերականգնել առողջությունը և կրկին կարողանալ քայլել։Բայց անգամ այդ վիճակում Ալիսան չհրաժարվեց իր ընտրած ճանապարհից«Պատերազմի ժամանակ վիրավորվել եմ, 3 ամիս հոսպիտալում բուժում եմ ստացել։ Բժիշկների օգնությամբ կարողացա նորից քայլել։ Պայքարեցի և կրկին վերադարձա հենակետ։ Հիմա ծառայում եմ Գեղարքունիքում»,– պատմել էր նա։Պատկերացնելն անգամ դժվար է, թե ինչ կամք էր անհրաժեշտ ծանր վիրավորումից հետո կրկին ոտքի կանգնելու և այնուհետև ռազմական ծառայության վերադառնալու համար։Շատերի համար այդպիսի փորձությունից հետո առաջնային կլիներ առողջությունը պահպանելն ու խաղաղ կյանք վերադառնալը։ Սակայն Ալիսան այլ որոշում կայացրեց։
Նա վերադարձավ այնտեղ, որտեղ զգում էր իր ներկայության անհրաժեշտությունը։
Երեք ամիս պայքարեց կրկին քայլելու համար, իսկ երբ կարողացավ ոտքի կանգնել, նրա առաջին մեծ նպատակներից մեկը կրկին հայրենիքի պաշտպանությանը ծառայելն էր։
Հնարավորություն ուներ հեռանալու Հայաստանից, բայց ընտրեց մնալ հայրենիքում
Ալիսայի համար հայրենիքը պարզապես ծննդավայր չէր։ Այն իր կյանքի իմաստի, եղբոր հիշատակի և սեփական երդման հետ կապված սրբություն էր։
Նա պատմում էր, որ բազմաթիվ առաջարկներ է ստացել Հայաստանից հեռանալու և արտերկրում ապրելու համար։ Սակայն բոլոր առաջարկները մերժել էր։Նրա համար նույնիսկ դժվարություններով լի հայրենի կյանքն ավելի թանկ էր, քան այլ երկրում ապահով ապրելու հնարավորությունը։Ծառայությունս Օմարից եմ սկսել։ Իմ կյանքը չեմ պատկերացնում հայրենիքից դուրս։ Նաև սա էր պատճառը, որ որոշեցի անցնել ծառայության՝ պահելով իմ հողը»,– ասել էր Ալիսան։Այս խոսքերը լավագույնս ներկայացնում են նրա մտածելակերպը։
Նա չէր թաքցնում ծառայության դժվարությունները, չէր փորձում զինվորական կյանքը ներկայացնել որպես հեշտ ճանապարհ։ Պարզապես գիտեր, թե ինչու է ընտրել այդ մասնագիտությունը։Եվ այդ համոզմունքն ավելի ուժեղ էր, քան ցանկացած դժվարություն։
«Քո քաջությանը նայելով՝ մենք էլ ենք քաջալերվում»
Ալիսայի համարձակությունն աննկատ չէր մնում ծառայակիցների շրջանում։ Նա հպարտությամբ էր պատմում, որ զինվորական տղամարդիկ և նորակոչիկները հաճախ իրեն խոստովանում էին՝ նրա տոկունությունը իրենց համար ոգեշնչման օրինակ է։
«Քո քաջությանը նայելով՝ մենք էլ ենք քաջալերվում»,– այս խոսքերը հաճախ էր լսում Ալիսան իր ծառայակիցներից։
Եվ դրանք, անկասկած, առանձնահատուկ նշանակություն ունեին նրա համար։Նա արդեն հաղթահարել էր եղբոր կորստի ցավը, զինվորական կյանքի սկզբնական դժվարությունները, պատերազմի սարսափներն ու ծանր վիրավորման հետևանքները։
Այդ ամենից հետո Ալիսան շարունակում էր ծառայել՝ իր օրինակով ցույց տալով, որ հայրենիքի պաշտպանությունը պահանջում է ոչ միայն ֆիզիկական ուժ, այլև հոգու ամրություն։
Նրա համարձակությունը չէր չափվում բարձրաձայն հայտարարություններով։ Այն արտահայտվում էր ամենօրյա ծառայությամբ, փորձություններից հետո ոտքի կանգնելու կարողությամբ և սեփական համոզմունքներին հավատարիմ մնալով։«Առյուծիկը» դարձել էր մի կին, որի կամքը հարգանք էր ներշնչում նույնիսկ պատերազմի փորձություններով անցած զինվորականներին։
2022 թվականի սեպտեմբերի 13․ պատերազմը խլեց նաև Ալիսայի կյանքը
2022 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Ադրբեջանը լայնածավալ ռազմական ագրեսիա իրականացրեց Հայաստանի Հանրապետության ինքնիշխան տարածքի նկատմամբ։ Թշնամու հարվածների հետևանքով հայկական կողմն ունեցավ բազմաթիվ զոհեր և վիրավորներ։Զոհվածների թվում էր նաև 42-ամյա Ալիսա Մելքոնյանը։
Կինը, որը եղբոր զոհվելուց հետո երդվել էր շարունակել նրա ծառայությունը, ինքն էլ զոհվեց հայրենիքի պաշտպանության ճանապարհին։
Նրա մահվան լուրը առանձնահատուկ ցավալի էր նաև այն պատճառով, որ Ալիսան արդեն հաղթահարել էր մի պատերազմի դաժան փորձությունները։ Նա վիրավորվել էր, երեք ամիս բուժվել, նորից քայլել սովորել և կրկին վերադարձել ծառայության։Բայց ճակատագիրը նրան նոր, առավել ծանր փորձություն էր պատրաստել։
2016 թվականին Մելքոնյանների ընտանիքը կորցրել էր Գագիկին։ 2022 թվականին՝ Ալիսային։
Եղբայրն ու քույրը տարբեր տարիներին զոհվեցին պատերազմների հետևանքով՝ իրենց հետևից թողնելով հայրենասիրության, անմնացորդ նվիրվածության և անսահման կորստի պատմություն։
Հարցազրույց, որը նրա զոհվելուց հետո դարձավ հիշողություն
Դեռևս 2021 թվականի նոյեմբերին «Հայկական ժամանակը» զրուցել էր Ալիսա Մելքոնյանի հետ։ Այդ ժամանակ նա պատմում էր իր ծառայության, եղբոր հիշատակի, պատերազմի ընթացքում ստացած վիրավորման և ապագայի մասին։
Նրա խոսքերում հնչում էր ապրելու, ծառայելու և հայրենիքի կողքին մնալու վճռականությունը։
Այդ հարցազրույցի ժամանակ Ալիսան չէր կարող իմանալ, որ մեկ տարի էլ չանցած՝ իր կյանքը նույնպես ընդհատվելու է պատերազմի հետևանքով։
Նրա զոհվելուց հետո պարբերականը վերահրապարակեց այդ զրույցը՝ հարգանքի տուրք մատուցելով հերոսուհու հիշատակին։
Այժմ այդ խոսքերն այլ կերպ են հնչում։
Երբ Ալիսան ասում էր, որ չի պատկերացնում իր կյանքը հայրենիքից դուրս, դա պարզապես հայրենասիրական արտահայտություն չէր։ Դա մի մարդու համոզմունք էր, որն արդեն իր կյանքի ամենածանր փորձություններով ապացուցել էր այդ խոսքերի իսկությունը։
Երբ պատմում էր, թե ինչպես է երեք ամիս պայքարել նորից քայլելու համար, այդ պատմությունը կամքի ու տոկունության կենդանի վկայություն էր։Երբ հիշում էր եղբոր շիրիմի մոտ տված խոստումը, պարզ էր դառնում, թե որտեղից էր սկսվել նրա զինվորական ճանապարհը։
Երկու կյանք՝ մեկ ընտանիքից, երկու անուն՝ հայրենիքի պաշտպանության պատմության մեջ
Գագիկ և Ալիսա Մելքոնյանների ճակատագրերը հայ ժողովրդի նորագույն պատմության ցավալի էջերից են։
Եղբայրը զոհվեց 2016 թվականի Ապրիլյան պատերազմում։ Քույրը նրա հիշատակի առաջ երդվեց զինվորական դառնալ և շարունակել հայրենիքի պաշտպանությանը ծառայելը։Նա կատարեց իր խոստումը։
2018 թվականին հագավ զինվորական համազգեստը։ 2020 թվականին մասնակցեց պատերազմին, վիրավորվեց, բայց չհանձնվեց։ Վերականգնվելուց հետո վերադարձավ ծառայության։
Իսկ 2022 թվականի սեպտեմբերի 13-ին Ալիսա Մելքոնյանը զոհվեց Ադրբեջանի ռազմական ագրեսիայի հետևանքով։
Նրա կյանքի պատմության մեջ ամենահուզիչը գուցե հենց այն է, որ նա երբեք չմոռացավ եղբոր առաջ տված երդումը։ Այդ խոստումը դարձավ նրա ուժը, նրա ճանապարհը և կյանքի ամենակարևոր ընտրություններից մեկը։
Այսօր «Առյուծիկ» մականունով ճանաչված խիզախ կնոջ մասին հիշողությունը շարունակում է ապրել նրա պատմության, ծառայակիցների հարգանքի և այն խոսքերի մեջ, որոնք նա ժամանակին ասել էր այնքան վստահ ու հաստատակամ։Իմ կյանքը չեմ պատկերացնում հայրենիքից դուրս»։
Ալիսա Մելքոնյանը հայրենիքի պաշտպանության համար նվիրաբերեց իր ամենաթանկը՝ սեփական կյանքը։
Հավերժ փառք և խոնարհում Ալիսա և Գագիկ Մելքոնյանների հիշատակին։ Նրանց անունները արժանի են ապրելու հայ ժողովրդի հիշողության մեջ։Ահա այս նկարում պատկերված տեքստը.
«Երկու կյանք, երկու ճակատագիր, երկու հարազատ, որոնք տարբեր տարիներին իրենց կյանքը նվիրաբերեցին հայրենիքի պաշտպանությանը։
Եղբոր շիրիմի առաջ տված երդումը, որը փոխեց նրա ամբողջ կյանքը
Երբ 2016 թվականի Ապրիլյան պատերազմը խլեց Գագիկ Մելքոնյանի կյանքը, նրա քրոջ՝ Ալիսայի աշխարհը փոխվեց։ Եղբոր կորուստը ծանր հարված էր, բայց այդ ցավը նրան չկոտրեց։ Ընդհակառակը՝ Ալիսան որոշեց շարունակել այն ճանապարհը, որով գնացել էր Գագիկը։
Եղբոր շիրիմի մոտ նա խոստում տվեց։ Խոստում, որը սովորական բառեր չէին, այլ սեփական կյանքի ուղղությունը փոխելու վճռական որոշում։»


