Թաց ընկույզի օգտակար հատկությունները․ ինչպե՞ս է այն ազդում սրտի, խոլեստերինի և առողջության վրա, և որքա՞ն կարելի է ուտել

MediaTime.am-ը գրում է․

Աշնանը շատերն անհամբեր սպասում են թարմ՝ դեռ չչորացած ընկույզի սեզոնին։ Թաց ընկույզն իր փափուկ միջուկով և յուրահատուկ համով տարբերվում է չորացած ընկույզից, սակայն արդյո՞ք այն ավելի օգտակար է, և ի՞նչ ազդեցություն կարող է ունենալ առողջության վրա։

Ընկույզը սննդարար մթերք է, որը պարունակում է օգտակար ճարպեր, սպիտակուցներ, մանրաթելեր, վիտամիններ և հանքանյութեր։ Գիտական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ դրա չափավոր օգտագործումը կարող է նպաստել առողջ սննդակարգի պահպանմանը և սրտանոթային համակարգի առողջությանը։

1. Կարող է նպաստել սրտի առողջությանը

Ընկույզը հարուստ է բազմաչհագեցած ճարպաթթուներով, այդ թվում՝ բուսական ծագման օմեգա-3 ճարպաթթու՝ ալֆա-լինոլենաթթվով։

Այս նյութերը կարևոր են օրգանիզմի բնականոն գործունեության համար։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ ընկույզ պարունակող սննդակարգը կարող է նպաստել արյան մեջ խոլեստերինի ցուցանիշների բարելավմանը և սրտանոթային հիվանդությունների ռիսկի նվազեցմանը՝ հատկապես հավասարակշռված սննդակարգի շրջանակում։

Սակայն ընկույզը չի կարող փոխարինել բժշկի նշանակած դեղամիջոցներին կամ սրտային հիվանդությունների բուժմանը։

2. Օգնում է վերահսկել խոլեստերինի մակարդակը

Ընկույզի օգտակար ճարպերը կարող են նպաստել արյան լիպիդային ցուցանիշների բարելավմանը։ Որոշ ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ ընկույզի կանոնավոր օգտագործումը կարող է նվազեցնել ընդհանուր և «վատ»՝ LDL խոլեստերինի մակարդակը։

Այս ազդեցությունը կախված է սննդակարգից, օգտագործվող քանակից և մարդու ընդհանուր առողջական վիճակից։ Միայն ընկույզ ուտելով հնարավոր չէ երաշխավորել խոլեստերինի նորմալ մակարդակ։

3. Պարունակում է հակաօքսիդանտներ

Ընկույզը պարունակում է պոլիֆենոլներ և այլ կենսաբանական ակտիվ միացություններ, որոնք ունեն հակաօքսիդանտային հատկություններ։

Դրանք մասնակցում են օրգանիզմի բջիջները օքսիդատիվ սթրեսից պաշտպանելու գործընթացներին։ Այնուամենայնիվ, հակաօքսիդանտների առկայությունը չի նշանակում, որ ընկույզն ինքնուրույն կանխում կամ բուժում է քաղցկեղը կամ այլ ծանր հիվանդություններ։

4. Կարող է օգտակար լինել ուղեղի բնականոն աշխատանքի համար

Ընկույզի սննդային բաղադրությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև ուղեղի առողջության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Դրանում առկա օգտակար ճարպաթթուները և այլ սննդանյութերը կարևոր են օրգանիզմի բնականոն գործունեության համար։

Այնուամենայնիվ, դեռ բավարար ապացույցներ չկան պնդելու, որ թաց ընկույզը բարելավում է հիշողությունը կամ կանխում դեմենցիան։ Այն կարելի է ներառել բազմազան և հավասարակշռված սննդակարգում։

5. Օգնում է հագեցվածության զգացում պահպանել

Ընկույզը պարունակում է ճարպեր, սպիտակուցներ և մանրաթելեր, որոնք կարող են նպաստել հագեցվածության զգացմանը։ Այդ պատճառով փոքր չափաբաժնով ընկույզը կարող է լինել սննդարար նախուտեստ։

Միևնույն ժամանակ այն բավականին կալորիական է։ Եթե մարդը փորձում է վերահսկել մարմնի քաշը, կարևոր է հաշվի առնել ոչ միայն ընկույզի օգտակար հատկությունները, այլև օրվա ընթացքում ստացվող ընդհանուր կալորիաները։

Թաց ընկույզն ավելի՞ օգտակար է, քան չորացածը

Թարմ և չորացած ընկույզների հիմնական տարբերություններից մեկը ջրի պարունակությունն է։ Թաց ընկույզը սովորաբար ավելի փափուկ է, իսկ չորացածը՝ ավելի խիտ և կալորիական՝ նույն քաշի հաշվով, քանի որ պարունակում է ավելի քիչ ջուր։

Հնարավոր է՝ ընկույզի հասունացման ընթացքում փոխվեն նաև որոշ սննդանյութերի և կենսաբանական ակտիվ միացությունների քանակները։ Սակայն բավարար հիմքեր չկան պնդելու, որ թաց ընկույզը բոլոր առումներով ավելի օգտակար է, քան չորացածը։

Կարևոր է նաև տարբերակել թարմ, ուտելի ընկույզը կանաչ կեղևով դեռ չհասունացած պտղից։ Դրանց բաղադրությունը կարող է տարբեր լինել։

Որքա՞ն թաց ընկույզ կարելի է ուտել օրական

Մեծահասակների համար ընկույզի սովորական չափաբաժինը մոտ 28–30 գրամ միջուկն է՝ մոտավորապես մի փոքր բուռ։ Սա ընդհանուր ուղենիշ է, ոչ թե թաց ընկույզի համար սահմանված հատուկ բժշկական չափաբաժին։

Թաց ընկույզի դեպքում ճշգրիտ քանակը կախված է պտղի չափից, հասունությունից և միջուկի խոնավությունից։ Հետևաբար ավելի ճիշտ է առաջնորդվել չափավորության սկզբունքով, այլ ոչ թե փորձել հնարավորինս շատ ուտել։

Եթե ընկույզը լավ է մարսվում և ալերգիա չկա, այն կարելի է ներառել բազմազան սննդակարգում՝ հաշվի առնելով նաև այլ մթերքների օգտագործումը։

Ո՞վ պետք է զգույշ լինի

Չնայած իր սննդային արժեքին՝ ընկույզը բոլորի համար անվնաս չէ։

• Ընկույզի ալերգիա ունեցող մարդիկ պետք է խուսափեն դրանից։ Ալերգիկ ռեակցիան երբեմն կարող է լինել ծանր։
• Մարսողական անհարմարություն ունեցող մարդիկ մեծ քանակությամբ օգտագործելու դեպքում կարող են զգալ փքվածություն կամ որովայնային անհարմարություն։
• Փչացած կամ բորբոսնած ընկույզը չի կարելի ուտել։ Թարմ ընկույզը նույնպես պետք է պահել պատշաճ պայմաններում և չօգտագործել, եթե դրա վրա բորբոս կամ փչացման նշաններ կան։

Հատուկ սննդակարգի կամ բժշկական սահմանափակումների դեպքում անհրաժեշտ է հաշվի առնել բժշկի խորհուրդները։