Երեխայի ծնունդի հետ կապված իրավունքները երկու խումբ են՝ պետությունից ստացվող գումարները և աշխատավայրում գործող երաշխիքները։ Առաջինը ներառում է մայրության նպաստը, ծննդյան միանվագ 500 000 դրամը և խնամքի ամսական նպաստը, երկրորդը՝ 140 օր հղիության և ծննդաբերության արձակուրդը, մինչև երեք տարեկան խնամքի արձակուրդը և աշխատանքից ազատելու արգելքը։
Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, կարգավորումները սահմանված են Աշխատանքային օրենսգրքով, «Պետական նպաստների մասին» և «Ժամանակավոր անաշխատունակության և մայրության նպաստների մասին» օրենքներով, ինչպես նաև Կառավարության համապատասխան որոշումներով։
Հղիության շրջան. 140 օր արձակուրդ
Հղիության և ծննդաբերության արձակուրդը 140 օր է՝ 70 օր հղիության և 70 օր ծննդաբերության ժամանակահատվածի համար։ Բարդ ծննդաբերության և մեկից ավելի երեխա ծնվելու դեպքերում այն երկարաձգվում է։
Աշխատողի խնդրանքով ամենամյա արձակուրդը տրամադրվում է այդ արձակուրդից առաջ կամ հետո՝ անկախ աշխատանքի ստաժից, իսկ հղի կանայք և մինչև 14 տարեկան երեխա խնամողները ստանում են ամենամյա արձակուրդի ժամանակի ընտրության իրավունք։ Մանրամասները՝ այս նյութում։
Մայրության նպաստ
Աշխատողի դեպքում այն հաշվարկվում է միջին ամսական աշխատավարձից, իսկ չաշխատողի համար՝ նվազագույն ամսական աշխատավարձի 50 տոկոսից, ինչը գործող 75 000 դրամի պայմաններում կազմում է 172 698 դրամ։
Երեխայի ծնունդ. 500 000 դրամ
2026 թվականի սեպտեմբերի 1-ին և դրանից հետո ծնված յուրաքանչյուր երեխայի համար ծննդյան միանվագ նպաստը 500 000 դրամ է՝ անկախ կարգաթվից։ Մինչև այդ ամսաթիվը ծնվածների համար գործում է հին կարգը՝ 300 000 դրամից մինչև 1,5 միլիոն։
Դիմումը ներկայացվում է առցանց՝ մինչև երեխայի մեկ տարին լրանալու ամսվա վերջին օրը։
Խնամքի շրջան. արձակուրդ մինչև երեք, նպաստ մինչև երկու տարեկան
Խնամքի արձակուրդը տրամադրվում է մինչև երեխայի երեք տարեկանը, և այդ ընթացքում աշխատատեղը պահպանվում է։ Արձակուրդը կարող է օգտագործել նաև հայրը, տատը, պապը կամ փաստացի խնամողը, ամբողջությամբ կամ մաս-մաս։
Խնամքի նպաստը, սակայն, վճարվում է մինչև երկու տարեկանը և կազմում է 31 600 դրամ, եթե ծնողը խնամքի արձակուրդում չէ, 37 500 դրամ, եթե արձակուրդում է, իսկ գյուղաբնակ և արձակուրդում գտնվող ծնողի դեպքում՝ 69 100 դրամ։ 2026 թվականի ապրիլի 1-ից նպաստը վճարվում է միայն անկանխիկ։
Ե՞րբ գործատուն իրավունք չունի լուծել պայմանագիրը
Աշխատանքային օրենսգրքի 114-րդ հոդվածով պայմանագրի լուծումը գործատուի նախաձեռնությամբ արգելվում է աշխատողի արձակուրդում գտնվելու ամբողջ ժամանակահատվածում, ինչը ներառում է նաև խնամքի արձակուրդը։
Հղի կանանց հետ արգելքը գործում է հղիության մասին տեղեկանք ներկայացնելու օրվանից մինչև հղիության և ծննդաբերության արձակուրդի ավարտման օրվանից հետո մեկ ամիսը լրանալը։
Առանձին պաշտպանություն կա նաև այն ծնողի համար, ով արձակուրդում չէ. 2.2-ին կետով արգելքը տարածվում է երեխային փաստացի խնամող, արձակուրդում չգտնվող անձի վրա՝ մինչև երեխայի մեկ տարեկանը լրանալը, բացառությամբ օրենսգրքով նախատեսված առանձին դեպքերի։
Սահմանափակումները չեն կիրառվում կազմակերպության լուծարման դեպքում։
Երրորդ երեխա. ամսական 50 000 դրամ մինչև վեց տարեկան
2026 թվականի հունվարի 1-ին և դրանից հետո ծնված երրորդ և յուրաքանչյուր հաջորդ երեխայի համար վճարվում է ամսական 50 000 դրամ՝ մինչև վեց տարեկանը լրանալը։ Ուշացած դիմելու դեպքում վճարվում է նաև մինչև վեց ամսվա գումարը։
Վճարումը շարունակելու համար ծնողը տարեկան առնվազն մեկ անգամ պետք է ներկայանա բանկ։
Հիփոթեք ունեցողների համար
Հիփոթեքային վարկ մարող ընտանիքում երեխա ծնվելու դեպքում պետությունը գումար է ուղղում վարկի մնացորդային մայր գումարի մարմանը՝ առաջին և երկրորդ երեխայի դեպքում մինչև 500 000 դրամ, երրորդ և հաջորդի դեպքում՝ մինչև 2 միլիոն դրամ։ Սահմանամերձ և առանձին գյուղական բնակավայրերում աջակցությունն ավելանում է 50 տոկոսով։
Դիմելու ժամկետը՝ մինչև երեխայի մեկ տարին լրանալը։
Առաջին դասարան. 25 000 դրամ
Առաջին դասարան ընդունվելու միանվագ օգնությունը 25 000 դրամ է, սակայն այն տրվում է միայն դիմելու ամսվա դրությամբ անապահովության նպաստի իրավունք ունեցող ընտանիքներին։ Դիմել պետք է ընդունվելու տարվա օգոստոս, սեպտեմբեր կամ հոկտեմբեր ամիսներին։
Բոլոր նպաստների չափերը և դիմելու կարգը՝ այս նյութում։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ հղիության և ծննդաբերության արձակուրդը 140 օր է, չաշխատող մոր մայրության նպաստը՝ 172 698 դրամ, ծննդյան միանվագ նպաստը՝ 500 000 դրամ յուրաքանչյուր երեխայի համար, խնամքի արձակուրդը տրամադրվում է մինչև երեք տարեկան՝ աշխատատեղի պահպանմամբ, իսկ խնամքի նպաստը վճարվում է մինչև երկու տարեկան՝ 31 600, 37 500 կամ 69 100 դրամ, գործատուն իրավունք չունի լուծել պայմանագիրը արձակուրդում գտնվելու ժամանակահատվածում, ինչպես նաև մինչև մեկ տարեկան երեխա փաստացի խնամողի հետ, երրորդ և հաջորդ երեխայի համար վճարվում է ամսական 50 000 դրամ մինչև վեց տարեկան, հիփոթեք մարող ընտանիքներին՝ մինչև 2 միլիոն դրամ վարկի մարմանը, իսկ առաջին դասարանի 25 000 դրամը՝ միայն անապահովության նպաստի իրավունք ունեցողներին, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։