Կուտակային կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը ծագում է ոչ միայն կենսաթոշակային տարիքը լրանալիս, այլև 55 տարին լրանալիս, սակայն միայն այն դեպքում, երբ հաշվում առկա գումարը բավական մեծ է։ Ընդ որում, կախված կուտակված գումարից՝ օրենքը որոշ դեպքերում մարդուն ընտրություն է թողնում, իսկ որոշ դեպքերում պարտավորեցնում է կնքել անուիտետի պայմանագիր։Ինչպես տեղեկացնում է Iravaban.net-ը, կարգավորումը սահմանված է «Կուտակային կենսաթոշակների մասին» օրենքով։
Ե՞րբ է ծագում կուտակային կենսաթոշակ ստանալու իրավունքըՕրենքի 49-րդ հոդվածով մասնակիցը կուտակային կենսաթոշակ ստանալու իրավունք է ձեռք բերում, եթե լրացել է իր կենսաթոշակային տարիքը, կամ եթե լրացել է 55 տարին, և կենսաթոշակային հաշվում առկա փայերի ընդհանուր հաշվարկային արժեքը բավարարում է նույն հոդվածի 3-րդ մասի 3-րդ կետի պայմաններին։
Այդ կետը վերաբերում է այն դեպքին, երբ կուտակված գումարը հավասարաչափ ամսական վճարների վերածելիս ամսական գումարը գերազանցում է հիմնական կենսաթոշակի հնգապատիկը։ Այսինքն՝ 55 տարեկանում կուտակային կենսաթոշակին կարող են դիմել միայն համեմատաբար մեծ կուտակում ունեցողները։
Օրենքով այս իրավունքը գործում է անկախ պետական կենսաթոշակ ստանալու փաստից. մասնակիցը կարող է տնօրինել իր կուտակային կենսաթոշակը՝ անկախ նրանից, ստանում է պետական կենսաթոշակ, թե ոչ։
Ինչպե՞ս իմանալ, թե որ տարբերակն է ձեզ հասանելի
Կուտակային կենսաթոշակ ստանալու համար մասնակիցը դիմում է ներկայացնում մասնակիցների ռեեստրը վարողին՝ տեղեկանք ստանալու համար։ Տեղեկանքում նշվում են հաշվում առկա փայերը, դրանց ընդհանուր հաշվարկային արժեքը, ինչպես նաև այն, թե որքան կկազմի հավասարաչափ ամսական վճարը։ Ռեեստրը վարողը պարտավոր է տեղեկանքը տրամադրել դիմումն ստանալուց հետո երեք աշխատանքային օրվա ընթացքում։
Հաշվարկի համար կիրառվում են երկու սեռի համար ունիվերսալ մահացության աղյուսակները, այսինքն՝ տղամարդկանց և կանանց համար կիրառվում է միևնույն մոտեցումը։
Երեք շեմ, որոնք որոշում են ամեն ինչ
Օրենքով հետագա տարբերակը կախված է նրանից, թե ամսական հաշվարկված գումարը ինչպես է հարաբերվում հիմնական կենսաթոշակի հետ։
Եթե ամսական գումարը փոքր է հիմնական կենսաթոշակի 75 տոկոսից կամ հավասար է դրան, մասնակիցն ինքն է ընտրում՝ ստանալ անուիտետի, ծրագրային վճարների կամ միանվագ վճարի ձևով։
Եթե ամսական գումարը մեծ է հիմնական կենսաթոշակի 75 տոկոսից, բայց չի գերազանցում դրա հնգապատիկը, մասնակիցը պարտավոր է իր բոլոր փայերի մարումից ստացված գումարով կնքել անուիտետի պայմանագիր։
Եթե ամսական գումարը գերազանցում է հիմնական կենսաթոշակի հնգապատիկը, մասնակիցը պարտավոր է անուիտետի պայմանագիր կնքել այն մասով, որը համապատասխանում է հնգապատիկին, իսկ մնացած գումարը կարող է ստանալ անուիտետի, ծրագրային վճարների կամ միանվագ վճարի ձևով։
Այսօր գործող 34 000 դրամ հիմնական կենսաթոշակի դեպքում այդ շեմերը կազմում են 25 500 և 170 000 դրամ ամսական։
Ի՞նչ է անուիտետը
Անուիտետը ապահովագրական ընկերության հետ կնքվող պայմանագիր է, որով կուտակված գումարը միանվագ փոխանցվում է ընկերությանը, իսկ ընկերությունը վճարում է պարբերական գումարներ։
Օրենքով անուիտետը լինում է երկու տեսակի՝ 10 կամ 5 տարով երաշխավորված անուիտետ և ամուսինների անուիտետ՝ 10 կամ 5 տարի երաշխավորված ժամկետով։ Երկուսն էլ վճարվում են ցմահ։ Եթե անձը մահանում է մինչև երաշխավորված ժամանակահատվածի լրանալը, ժառանգները իրավունք ունեն ապահովագրական ընկերությունից հետ ստանալու մնացորդային գումարը։ Ամուսինների անուիտետի դեպքում անձի մահից հետո վճարումները ցմահ շարունակվում են ողջ մնացած ամուսնուն։
Կարևոր երաշխիք. ապահովագրական ընկերությունը պարտավոր է անուիտետի պայմանագիր կնքել իրեն դիմած յուրաքանչյուր մասնակցի հետ, իսկ պայմանագիր կնքելիս նրան արգելվում է մասնակցից պահանջել որևէ տեղեկատվություն առողջական վիճակի կամ հիվանդության պատմության մասին։
Ի՞նչ է ծրագրային վճարը
Ծրագրային վճարը կուտակային կենսաթոշակի այն ձևն է, երբ հաշվում առկա փայերը մարվում են մասնակի, և գումարը վճարվում է ամսական կտրվածքով՝ բաշխված ըստ կյանքի սպասվող տևողության ամիսների։ Հաշվարկման մեթոդաբանությունը և վճարման կարգը սահմանում է ֆինանսների նախարարությունը՝ համաձայնեցնելով Կենտրոնական բանկի հետ։
Որքա՞ն ժամանակում է վճարվում գումարը
Միանվագ վճարի դեպքում ռեեստրը վարողը փայերի մարման հաշվին վճարումը կատարում է տասն աշխատանքային օրվա ընթացքում։ Անուիտետի դեպքում ռեեստրը վարողը պահառուի հետ միասին տասն աշխատանքային օրվա ընթացքում կազմակերպում է փայերի մարումը և գումարի փոխանցումը ընտրված ապահովագրական ընկերությանը։ Ապահովագրական ընկերությունը գումարը ստանալու օրվանից յոթ օրվա ընթացքում գրավոր տեղեկացնում է մասնակցին։
Երկու դեպքում էլ ժամկետը խախտելու համար յուրաքանչյուր կետանցված օրվա համար մասնակցին վճարվում է տույժ՝ չվճարված կամ չփոխանցված գումարի 0,01 տոկոսի չափով։
Վճար գանձվո՞ւմ է կենսաթոշակի անցնելիս
Ոչ։ Օրենքով փայերի մարման վճար չի գանձվում, երբ կուտակված միջոցները ստացվում են անուիտետի, ծրագրային վճարի կամ միանվագ վճարի տեսքով՝ սահմանված կարգով կենսաթոշակի անցնելիս։
Ի՞նչ է լինում, եթե ապահովագրական ընկերությունը չի վճարում
Օրենքով, եթե ընկերությունը տասներկու ամսվա ընթացքում երկու և ավելի անգամ չի վճարում անուիտետը կամ երկու և ավելի անգամ խախտում է պայմանագրի որևէ այլ պայման, անուիտետ ստացողը, նրա ամուսինը կամ լիազորված անձը իրավունք ունի միակողմանի լուծել պայմանագիրը՝ պահանջելով մնացորդային գումարը և պատճառած վնասները։ Այդ դեպքում մնացորդային գումարը փոխանցվում է անձի ընտրած մեկ այլ ապահովագրական ընկերության։
Ամփոփում
Ամփոփելով՝ կուտակային կենսաթոշակ ստանալու իրավունքը ծագում է կենսաթոշակային տարիքում, իսկ 55 տարեկանում՝ միայն այն դեպքում, երբ ամսական հաշվարկված գումարը գերազանցում է հիմնական կենսաթոշակի հնգապատիկը, ընտրության ազատությունը կախված է երկու շեմից՝ հիմնական կենսաթոշակի 75 տոկոսից և հնգապատիկից, որոնք այսօր կազմում են 25 500 և 170 000 դրամ, անուիտետը վճարվում է ցմահ և ունի երաշխավորված ժամկետ, որի ընթացքում մահվան դեպքում մնացորդը ստանում են ժառանգները, ապահովագրական ընկերությունն իրավունք չունի պահանջելու առողջական վիճակի մասին տեղեկություններ, գումարը վճարվում կամ փոխանցվում է տասն աշխատանքային օրում, իսկ կենսաթոշակի անցնելիս մարման վճար չի գանձվում, – տեղեկացնում է Iravaban.net-ը։
Կուտակային կենսաթոշակը վաղաժամ ստանալու դեպքերի մասին կարդացեք այս նյութում, իսկ ֆոնդերի ներդրումների մասին՝ այստեղ։
Ծանուցում. սույն նյութը պատրաստված է միայն իրավական իրազեկման նպատակով և չի հանդիսանում իրավաբանական խորհրդատվություն։
